Kontakt

Aleja Wojska Polskiego 58/4, 40-477 Szczecin
tel. 91 820 31 71, 791 38 38 38
fax. 91 820 32 93
e-mail: kancelaria@adwokat.wyssogota.pl
Konstytucja 3 Maja 1791 roku
Jan Matejko
Znajdź trasę Wyznacz trasę

Historia rodziny

Rodzina Wyssogota-Zakrzewskich herbu Wyskota Rodzina Wyssogota-Zakrzewskich herbu Wyskota Rodzina Wyssogota-Zakrzewskich herbu Wyskota

Strona rodziny Wyssogota-Zakrzewskich herbu Wyskota

Odmienną genezę rodu znalazłem w rozprawach Eulogiusza Wyszogoty Zakrzewskiego. Wywodzi on ród Wyskotów od księcia Wyższowita, który to nie chciał przyjąć chrztu (rok 884) od Konstantego i Metdeiusza[33], właściwie po chrześcijańsku nazywających się Kiryl i Strachota. Jego państwo leżało nad rzeką Wyższłą (Wisłą), której nazwa wskazuje, iż ta szczególnej czci i służbie Wyższa była poświęcona; a nad Wisłą także leżało miasto Wyższlica, które więc było stolicą tej czci. Stolica też owa należała do Wyższowita, tj. do Wyższowodza, o którym świadectwa historyczne powiadają, że był księciem. Wiadomo, iż godność ta w pierwotnym swem znaczeniu ztąd powstała, iż odnosiła się ku święceniu imienia Bożego, jak dotąd jeszcze i u nas nazwa księdza ztąd pochodzi.[34] Syn poprzedzającego, Michał Wyższowit, po upadku państwa morawskiego, jedną gałąź rodu wyprowadza na południową Słowiańszczyznę i nad Morzem Adriatyckim od rzeki Narleny aż do Raguzy zakłada Księstwo Zachlumskie.[35][36] W tym kontekście ciekawym jest, że flagę Chorwacji stanowi szachownica. Pozostała część Wyższotów miała pozostać na Morawach i w Polsce. Wiemy też, że Bolesław I współdziałał z czeskim możnowładczym rodem Wyrzszniów[37], jednak do jego herbu          i pochodzenia nie dotarłem. Rozstrzygnęłoby to wątpliwości co do powiązań pomiędzy książętami Wyższotami, Wyrzszniami, Wyszami (h. Wysz) i Wyskotami.

Za czeskim (morawskim) pochodzeniem Wyskotów przemawia czeskie vyskot = krzyk, wołanie.[38] Biorąc pod uwagę rodowe imiona mogą być z Górnego Śląska i pogranicza Czech (por. imiona Bawor, Sobiesław, Stroszyn i przydomek Żebrak).[39] Roku 1400 Sędziwój Wyskota z Bojanic staje na terminach z Sobkiem Żebrakiem (Mendicus, w Opawskiem r. 1318 Sbinco de Mendico i Ulricus de Mendico burgrabia praski – miejscowość Żebrak, Mendicus, Petlern w Czechach).[40] W Herbarzu Dunczewskego znajdujemy też, że jeszcze za Lecha II, Wielkiego Xiążęcia Polskiego, przybywszy Wyskogota z Państwa Czeskiego do kraju tutejszego, jeszcze na ten czas dzikiego…[41] Natomiast w liście ks. Stanisława Kozierowskiego do ks. dziekana Zdzisława Wyskoty Zakrzewskiego z 7 IX 1930 czytamy, że: …Wyskotowie wcześnie przybyli do Polski. Przypominam sobie zapisek, w którym Wczelowie, Wyskotowie i Zabawowie (z Goliny pod Rawiczem) nazwani są pobratymcami, z ksiąg ziemskich, pewnie kościańskich z początku XV w., otóż wszyscy trzej maja coś z szachownicy. Ponieważ Wczelowie pochodzą na pewno z Czech od Vceloweko Hrodku, Długomir z Vceloweko Hrodku około r. 1045 schronił się do Polski, mogą być Wyskotowie odłamem Wczelów, że nie maja identycznych herbów, świadczy to, że rozeszli się przed 1200 r. Na Łużycach rodziny, które rozeszły się przed 1170 maja odrębne herby… Wzmacnia powyższe fakt, iż wiele dóbr Wyskotów we wczesnym średniowieczu leżało na pograniczu śląsko-wielkopolskim i na Śląsku (chociażby Poniec). W XVI wieku spotykamy kanclerzy Księstwa Raciborskiego – Wyskotów z Vodnik i Tworkowa. Jak widać, kwestia pochodzenia Rodu może więc być materiałem dla przyszłych badań nad Jego dziejami.

 opracował

Zawisza Wyssogota-Zakrzewski


[1] A.Kantecki, Mowa żałobna na pogrzebie ś.p. dr Józefa Lipskiego, Poznań 1884, s. 10, cyt. za. Marceli Motty, Przechadzki po mieście, Poznań 1888-91

[2] Tadeusz Żychliński, Złota księga szlachty polskiej, Poznań 1879, nakładem autora, tom 1, s. 347

[3] Kronika Thietmara, Diethmar von Merseburg, Poznań 1953, lib. VII

[4] Stanisław Wyskota Zakrzewski, Wyskota Zakrzewscy, The Figaro Press Ltd, London 1982,  s. 5 – odnośne 2 dokumenty znajdowały się przed wojna 1939 r. w Bibliotece Raczyńskich w Poznaniu (…) Prof. Zygmunt Wyskota-Zakrzewski z Mirosławic te dokumenty widział i miał ich fotografie w swoim posiadaniu.

[5] A. Bielowski, Pomniki dziejowe Polski II, 1872, Liber Fraternitatis Lubinensis, s. 574

[6] Stanisław Kozierowski z Winnej Góry,  Ziemia Gostyńska, Gostyń 193?, s.40

[7] tamże, s. 24

[8] Z listu Stanisława Kozierowskiego do ks. dziekana Zdzisława Wyskoty Zakrzewskiego z 7 września 1930 r.: Zdaje mi się, że w kronice polsko-śląskiej jest mowa o zwycięskim pojedynku rycerza w walkach Bolesława Krzywoustego ze Zbigniewem, który w nagrodę otrzymał Poniec. – Stanisław Wyskota Zakrzewski, op. cit. s. 30

[9] Władysław Semkowicz, Ród Awdańców w wiekach średnich, Poznań 1920

[10] Słownik historyczno-geograficzny województwa poznańskiego w średniowieczu, red. A. Gąsiorowski, Poznań 1993 – pod miejscowościami dystryktu.

[11] Stanisław Kozierowski z Winnej Góry, Ziemia… op. cit., s.40

[12] Stanisław Wyskota Zakrzewski, op. cit.,  s. 5

[13] Stanisław Kozierowski z Winnej Góry,  Ziemia… op.cit., s.28

[14] Materiał do tej pory opracowany nt. części dalszych rozgałęzień (Wyskotów innych nazwisk) pozostawia wiele do życzenia.

[15] Tomisław, kn. żoński (1393), burgrabia kościański, comes Jaśko Wyskota, kn. krzywiński (1438-68), Piotr, kn. krzywiński (1459-64), Telesfor kn. santocki (1732-1736), Andrzej, kn. kaliski (XVIII w.), Mikołaj, kn. śremski (1658-1661), Tadeusz, kn. krzywiński (1780-1785), , Nikodem, k.n santocki (1790-1793), Antoni, kn. biechowski (1755), kn. santocki (1756), kn. krzywiński (1772), kn. lędzki (1778-1779), Andrzej, k.n santocki (1737-1738), Wacław, kn. nakielski (1776-1787), Stanisław, kn. rogoziński (1676), Izydor, kn. santocki, Andrzej, kn. gnieźnieński (1748), kn. krzywiński (1749-1753), Józef kn. santocki (1744-1746).

[16] Kanononicy: poznański (XV w.) Jan Wyskota, poznański Michał (1725), poznański Ignacy(1678), poznański Jan (1784), poznański Ignacy (1771), Reg. Later Franciszek, poznański Piotr, oraz być może Jan Wyszkowic, syn Wyszoty, dziekan, później bp poznański (1277 – 1286), Dziekan kapituły pozn.

[17] Słownik historyczno-geograficzny województwa poznańskiego w średniowieczu, red. A. Gąsiorowski, Poznań 1993, Teki Dworzaczka, Historyczno-gebealogiczne zestawienie Rodu, z pierwotnej nazwy Wyższowitów, w ciągu wieku w nazwę Zakrzewskich przechodzącego, Eulogiusz, odpis rękopisuw moim posiadaniu

[18] Artykuł Błazen starego króla. Stańczyk w dziejach kultury w: Julian Krzyżanowksi, W wieku Reja i Stańczyka, Warszawa 1958, s.328-405

[19] Tadeusz, Florjan, , Wacław, Karol, Benedykt, Kasper i (być może z Wyskotów) Adam. Z teki Dworzaczka: P_IN1718.X: 16390 (Nr. 1346) 1769

[20] za op. cit. Stanisław Wyskota… 1982, s. 27: Przyjaciel Ludzkości. Warszawa, wiosna 1794 roku, przez W.Dzwonkowskiego, Warszawa 1912 oraz Spis osób, które uczestniczyły w działaniach wojennych Kościuszki 1793 roku, opr. B.T., nakładem Księgarni Katolickiej, Poznań, 1894.

[21] Tadeusz Żychliński, Złota księga szlachty polskiej, Poznań 1879, nakładem autora, tom 1, s. 347 i n., monografia rodziny

[22] Sygnatury mów Ignacego: 859 III (7.10.1790), 865 III, 891 III (28.12.1789), 892 III (22.2.1790), 894,6 III, 900 III, 918 III (7.10.1790), 920 III – 7 I 91, 921 III, 686 III, 686